Lưu ý
Bài viết là góp nhặt từ kinh nghiệm chủ quan của FME Blog về minh họa dữ liệu (data visualisation) trong hoạt động làm việc hàng ngày. Các tài liệu đính kèm chỉ mang tính chất tham khảo. Mong nhận được góp ý, bổ sung từ mọi người. Mọi thông tin xin gửi đến hieu@fme-consulting.com. Xin cảm ơn!
Chắn chắn bạn đã từng nhìn thấy biểu đồ (chart) ở đâu đó trong cuộc sống. Và nếu may mắn thì bạn chẳng cần đụng gì đến chúng nữa. Nhưng nếu lỡ xui, một ngày bạn phải trình bày cho đối tác bằng biểu đồ, phải minh họa dữ liệu sao cho dễ hiểu, xúc tích và chuyên nghiệp thì bài viết này là một bài viết để cho bạn có thể bắt đầu tìm hiểu tổng quan chung về đồ thị, biểu đồ, chart, minh họa dữ liệu. Nếu đọc xong bạn thấy có hứng thú và muốn tìm hiểu sâu hơn, xin cứ tự tin liên hệ với FME Blog nhé.
Chúc bạn sẽ có những đồ thị đẹp, chuyên nghiệp và có ý đồ.
Lý thuyết
1. Vì sao cần minh họa dữ liệu
(Gọi là minh họa dữ liệu cho sang chứ thực ra là vẽ chart). Tưởng tượng bạn là sếp, bạn yêu cầu nhân viên gửi báo cáo doanh thu, nhân viên A gửi cho bạn 1 file Excel khoảng 1.800 dòng và nhân viên B gửi cho bạn báo cáo thể hiện 4 đồ thị doanh thu theo tháng, theo sản phẩm, theo cửa hàng, theo nhân viên (có kèm theo 1.800 dòng). Bạn chắc chọn đọc báo cáo của nhân viên B chứ nhỉ. Như vậy thì việc minh họa dữ liệu cần thiết vì:
- Chuyển dữ liệu phức tạp thành thông tin dễ đọc dễ tiêu hóa hơn
- Giúp người đọc tập trung vào thông tin không tập trung vào dữ liệu
- Hướng (hoặc lái) người đọc đến trọng tâm 1 cách nhanh chóng
- Nếu được thiết kế tốt, người đọc có thể tùy biến, lọc và xem theo nhu cầu
2. Các loại đồ thị (chart) cơ bản
FME Blog xin tổng hợp các chart cơ bản tùy theo nhu cầu phân tích và minh họa
Các bước để vẽ chart đúng ý
Bắt đầu nhảy vào mở file Excel, lấy dữ liệu vẽ lên 1 chart là một chiến lược không tốt. Vẽ chart thông thuờng chỉ là bước cuối cùng hay gần cuối của một quy trình tạo ra 1 chart ưng ý. Các bước FME Blog hay thực hiện để vẽ được 1 chart có ý đồ, chuyên nghiệp
Bước 1 – Đối thoại với người đọc
Hỏi người đọc (nếu bạn cũng là người đọc luôn thì tự hỏi mình), chart vẽ ra cần trả lời câu hỏi gì, thông tin cần truyền tải là gì.
Bước 2 – Hình dung (tưởng tượng) chart sẽ là chart như thế nào
Với thông tin của bước 1, bạn có thể vẽ ra nháp trước chart có thể là chart gì. Ví dụ: nếu chart dùng để so sánh sự thay đổi cấu trúc doanh thu qua nhiều năm, thì stacked 100% column chart có thể được sử dụng).
Bước 3 – Xem thử thông tin dùng để vẽ chart ở bước 2 đã có chưa
Nếu thông tin này chưa có thì thu thập, xử lý như thế nào. Nếu thông tin là chưa có thì xem thử dữ liệu nào có thể thay thế nhưng vẫn thể hiện được nhu cầu hoặc quay về Bước 2 xem có chart nào khác phù hợp với dữ liệu sẵn có không.
Bước 4 – Vẽ, tinh chỉnh chart
Kiểm tra xem đúng mục đích ban đầu chưa, gửi cho người đọc phản hồi và lập lại các bước 1-2-3-4 đến khi đạt nhu cầu.
Cảm ơn đã đọc hết bài viết. Nếu có góp ý hoặc có câu hỏi cho FME Blog, xin liên hệ hieu@fme-consulting.com.
Hieu Nguyen 
Bình luận về bài viết này